विद्यार्थी बचत बँक – एक शाळा, एक सवय - अनुभवजन्य शिक्षण

उपक्रमाचे नाव: विद्यार्थी बचत बँक – एक शाळा, एक सवय  

शाळेचे नाव: रायगड जिल्हा परिषद शाळा, उसर ठाकूरवाडी  

बँक स्थापना तारीख: २५ जुलै २०२५  

संकल्पना व मार्गदर्शन: श्री.प्रमोद दिगंबर मोरे सर व सौ.सोनाली मोरे मॅडम  

---

उपक्रमाचा उद्देश: 

             आजच्या बदलत्या जीवनशैलीत लहानपणापासूनच पैशाचे योग्य व्यवस्थापन शिकणे आवश्यक आहे. याच उद्देशाने शाळेत "विद्यार्थी बचत बँक" ही संकल्पना राबवण्यात आली आहे. या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना बचत, संयम, नियोजन, व शिस्त या मूल्यांची शिकवण मिळते.

              विद्यार्थ्यांना लहान वयातच बचतीची सवय लागावी, पैशांचे मूल्य समजावे आणि गैरवापर टळावा या उद्देशाने शाळेमध्ये "विद्यार्थी बचत बँक" सुरू करण्यात आली आहे.  

           तसेच मुलांना मिळणारे खाऊसाठीचे पैसे ते दुकानातील आरोग्यास अपायकारक पदार्थांवर खर्च न करता, शालेय बचतीसाठी वापरावेत हा मुख्य हेतू आहे. यामुळे त्यांना आरोग्यस्नेही सवयी आणि आर्थिक शिस्त अशा दोन्ही मूल्यांची शिकवण मिळते.

---

उपक्रमाची अंमलबजावणी:  

- शाळेतील प्रत्येक विद्यार्थ्याला एक बचत वही (पासबुक) देण्यात आली आहे.  

- विद्यार्थ्यांनी दररोज १ रुपया, २ रुपये, ५ रुपये अशा क्षमतेनुसार रक्कम शाळेत आणून जमा करावी, अशी प्रोत्साहनात्मक सूचना देण्यात आली.  

- शाळेतील एका सुरक्षित पेटीत बचत रक्कम ठेवली जाते.  

- शिक्षकांमार्फत रक्कम व नोंदणीची जबाबदारी पार पाडली जाते.  

- आठवड्यातून एकदा बँक दिवस जाहीर केला जातो.  

- दररोज विद्यार्थ्यांना बचत रकमेचा अहवाल दिला जातो.

---

परिणाम:

- विद्यार्थ्यांमध्ये बचतीची सवय लागली आहे.  

- पैशाची किंमत आणि योग्य उपयोग कसा करावा याची जाणीव निर्माण झाली आहे.  

- काही विद्यार्थ्यांनी स्वतःच्या पैशातून वह्या-पुस्तकेही खरेदी केली आहेत.  

- पालकांकडून या उपक्रमास उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला आहे.  

---

निष्कर्ष

           "थेंबे थेंबे तळे साचे" या उक्तीप्रमाणे शाळेतील विद्यार्थी बचत बँक उपक्रम विद्यार्थ्यांमध्ये आर्थिक साक्षरता आणि शिस्त जोपासण्यासाठी एक प्रभावी पाऊल ठरले आहे. शाळा हेच पहिले व्यासपीठ आहे जिथून आवश्यक जीवनकौशल्ये आत्मसात केली जातात.  

              बचत हा सर्वात चांगला सवंगडी असतो. शाळेत राबवलेला हा उपक्रम विद्यार्थ्यांना केवळ पैशाची किंमत शिकवत नाही, तर स्वतःवर नियंत्रण, समाजभान आणि आचारसंहिता या महत्त्वाच्या मूल्यांचीही शिकवण देतो.  

रायगड जिल्हा परिषद शाळा, उसर ठाकूरवाडी ता.रोहा